Koffie en betutteling

Het is vaak gevaarlijk voor je mening uit te komen. Vraag maar aan actrice Veerle Baetens, die dit weekend op de uitreiking van de Europese filmprijzen zei dat ze tegen een splitsing van België is. Ik zal mezelf de moeite besparen de 363 reacties op het artikel op hln.be samen te vatten. Ik verwijs liever naar Peter De Roover op de flamingante opiniesite Doorbraak, die dat soort scheldpartijen contraproductief vindt.

Recent mochten heel wat mensen hetzelfde ervaren wanneer ze zich in de Zwarte Pietendiscussie durfden mengen met het standpunt dat Zwarte Piet mag of moet aangepast worden. Voor alle duidelijkheid: ik ben ook die mening toegedaan. Ik was me bewust van deze discussie die bij onze Noorderburen al jaren loopt, maar heb me er pas echt in verdiept toen ze dit jaar ook naar Vlaanderland kwam overwaaien.

Ik wou daar een lange blogpost aan wijden, maar misschien is het daar wat laat voor gezien de Sint reeds terug naar Spanje is getrokken. Anderzijds: wellicht is het beter de discussie nu te voeren dan ze te laten etteren zodat ze volgend jaar opnieuw opborrelt. Daarom toch even kort: het is niet racistisch om van de traditionele Zwarte Piet te houden, maar we kunnen er moeilijk onderuit dat deze zowel in zijn beeltenis als in zijn functie elementen draagt van 19e eeuwse racistische stereotypen. En dat we die er maar beter uit kunnen filteren zodat Sinterklaas een leuk feest voor iedereen blijft.

Misschien een geluk dat maar weinig mensen deze blog lezen, want anders zouden wellicht veel mensen zich bij het lezen van het voorgaande hebben kwaadgemaakt. Nu blijft het bij enkelingen, waarvan de kans dan weer wel groot is dat ze mij dierbaar zijn. Het zij zo.

Wie meer info over mijn standpunt wil, mag me dat altijd in de commentaren vragen. Ik ga er nu niet verder op in, want eigenlijk wou ik over iets anders schrijven. Namelijk over het feit dat vele mensen zich persoonlijk kwaad maken wanneer er kritiek wordt gegeven op iets dat hen na aan het hart ligt. Hetzelfde zie je ook gebeuren wanneer “groene” standpunten geuit worden. Of het nu gaat over het feit dat mensen beter minder vlees zouden eten, of minder energie moeten verbruiken, of minder met de auto moeten rijden… steeds zijn er mensen die dit soort standpunten als een inperking van hun persoonlijke vrijheid zien. Als een streng te veroordelen vorm van betutteling.

Ik dacht dat ik zo niet was. Dat ik altijd, zoals in de Pietendiscussie, eerst de nodige info zocht om dan een – alvast in mijn ogen – genuanceerde mening te vormen. Maar ik mocht enkele dagen geleden ervaren dat het niet altijd zo is. Dat er bij mij gewoon andere dingen dan vlees of de huidskleur van de helper van de sint te nabij komen om ze meteen rationeel te benaderen. En waarvan ik dan wel zo emotioneel word? Koffie.

Ik las enkele dagen geleden namelijk deze blogpost van mijn studiegenote E. over hoeveel water er wel niet nodig is om één kopje koffie te maken (een badkuip, jawel). En koffie, dat is iets wat ik me niet graag zou laten afnemen. Dat was toch de teneur in mijn gedachten bij het lezen daarvan: ‘Als we nu ook al geen koffie meer mogen drinken, pffff…’

Maar dan ben ik het maar eens gaan opzoeken. En met tegenzin moet ik toegeven dat het er sterk op lijkt dat E. gelijk heeft. En in mijn zoektocht kwam ik dan ook nog eens tot de ontdekking dat chocolade (nog een substantie die me na aan het hart ligt) in het zelfde bedje ziek is. De horror!

Ik dronk bij het schrijven van dit stuk een kop koffie. En daarnet at ik een chocoladetruffel. Ik zie me niet meteen met die twee slechte gewoontes stoppen (al zijn daar zeker bij de chocolade nog andere redenen voor…). Ik zal dan maar nog wat minder vlees gaan eten om mijn koffieconsumptie deels te compenseren. Voor de productie van vlees is namelijk ook veel water nodig. En de vleesindustrie produceert meer CO2 dan de koffie-industrie. Of dat blijf ik tot bewijs van het tegendeel toch geloven.

(En for the record: E. veroordeelt het drinken van koffie niet, en geeft in haar blogpost ook tips over hoe je koffie drinken milieuvriendelijker kan maken door het koffiegruis niet zomaar weg te gooien. Lees het gerust zelf, ik moet nu dringend naar m’n champignonnenkwekerij.)

14 thoughts on “Koffie en betutteling

    • Dat hoor je wel vaker, maar: krijg je kroeshaar en dikke lippen van door een schoorsteen te kruipen? En is het normaal dat je kleren dan wel proper blijven?

      En toch is dat verhaal best nuttig, want het toont aan dat de Sinterklaasmythe in het verleden al vaak genoeg is aangepast. Het lijkt me een verhaaltje dat enkele decennia geleden bedacht is om racismeverwijten voor te zijn of tegen te gaan.

  1. Mensen zien groene standpunten inderdaad vaak als een inperking van de persoonlijke vrijheid. Ikzelf vind het ook moeilijk om mijn voedselgewoontes zomaar op te geven. Voor ik het blogbericht over koffie schreef dronk ik… een koffie jawel. Een cappuccino zelfs! Het is een kwestie van wikken en wegen, en prioriteiten stellen. Je kan nooit een volledig ethisch leven leiden. Maar je kan wel zo goed mogelijk je best doen. En wanneer je weet dat iets heel vervuilend, ongezond of ongeoorloofd (om welke reden dan ook) is, blijft dit feit vaak aan je hoofd zeuren, als een vervelende, geniepige bromvlieg. Deze bromvlieg is aanwezig wanneer ik bezwijk aan sushi met zalm, het vliegtuig neem naar Thailand en beschimmeld brood in de vuilnisbak gooi. Zo’n ethische bromvlieg kan vervelend zijn, maar helpt je wel ‘beter’ te handelen. Voor de eerste keer in mijn leven schrijf ik dus: lang leve de bromvlieg!

    • Volledig mee eens. Dus ik dank je om als een bromvlieg rond mijn koffie gezoemd te hebben, ook al wou ik je daar eerst van wegslaan.

      (disclaimer: dat bedoel ik niet vrouw- of mensonvriendelijk, maar binnen de bromvliegmetafoor)

      (er werden ook geen vliegen gepijnigd bij het schrijven van deze comment)

  2. Het groene gedachtegoed – dat me ook nauw aan het hart ligt overigens – is het 21e eeuwse katholicisme. Of voor mijn part de nieuwe Islam. Een boel geboden en anderen die er als de kippen bij zijn om je op je gebreken te wijzen. Een geloof voor ontkerkelijkten die toch niet zonder kunnen. En in dat nieuw hervonden wij-gevoel toch graag de supermoslim zijn.

    Ik was me er overigens niet van bewust dat de sint een correcte weergave is van de 21e eeuwse kaukasiër. M’n tabberd maar eens afstoffen, dan.

    • Maar wat is het alternatief? Ik vind bijvoorbeeld dat je mensen er wel degelijk op moet wijzen dat de manier waarop wij in het Westen vlees eten op vele manieren nefast is voor het milieu. En ik voel me geen 21e eeuwse katholiek of supermoslim zolang ik die boodschap niet op pakweg een barbecue aan bod probeer te brengen.

      En wat de sint betreft: er zijn geen blanken die zich daardoor beledigd voelen, dus die hoeven we niet aan te passen. De historische Sint-Nikolaas was trouwens een Turk. Zijn Turken kaukasiërs? En is kaukasiërs een woord dat we ergens nuttig kunnen gebruiken?

  3. Ik had het meer om hoe mensen onderling -als overtuigden- daarmee omgaan. Misschien voel je je niet zo, maar het zijn wel degelijk dezelfde mechanismen. Het is voor mij minder een ethisch dan wel een praktisch probleem.

    Je haalt het zelf aan. Het is om te beginnen een mythe, een verhaal, een toneel, misschien een vorm van carnaval zelfs. Die dingen horen niet getoetst te worden op hun waarheidsgehalte. Ik zie vooral de facto geen probleem. Hier in Berchem vierde blank, bruin en zwart Sinterklaas zonder volksprotest. De Sint komt van Smyrna. Wat hem zowel een Turk als een Griek maakt. ‘t Is niet eenvoudig. Kaukasiërs (hey, de smartphone) laat zich allicht handig gebruiken in Wordfeud. Het is wat het is: een woord. De denotatie is duidelijk, de connotatie willekeurig.

    • Mij lijkt die denotatie net een probleem. Is onze Turk/Griek Sint-Nikolaas een kaukasiër of niet? En zijn bij extensie alle Klein-Aziaten en waarom ook niet Noord-Afrikanen dat ook? Het is een woord dat een denotatie lijkt te hebben, maar die naar mijn gevoel niet heeft.

      En anderzijds moet ik uiteraard toegeven zelf in het bedje ziek te zijn door in mijn vorige post wel over blanken te spreken, wat een even ondefinieerbare categorie is. Ik hou vooral niet van het woord ‘Kaukasisch’ omdat het wetenschappelijk klinkt en dat absoluut niet is.

      Heel wat zwarten en bruinen – je raadt al dat ik ook die woorden niet graag gebruik – hebben inderdaad geen probleem met Zwarte Piet. Maar wil dat zeggen dat we de pijn van degenen die daar wel problemen mee hebben zomaar moeten negeren?

      De discussie komt vooral uit Nederland overwaaien, natuurlijk. Maar laat ik toch even twee linkjes posten die wat beter duiden wat het probleem is. En ook over hoe makkelijk een oplossing die voor niemand pijnlijk is, kan gevonden worden.

      Uit Sesamstraat in 1987: http://www.youtube.com/watch?v=CZHJw8YAzIk
      Uit Pauw & Witteman in 2013: http://pauwenwitteman.vara.nl/media/304134

  4. Om mijn koffietjes te compenseren… eet ik wat minder vlees maar een vegetariër zal ik nooit worden… Wat meer groenten dus… chocolade is een boon😉
    Om een mooie pompoen te kweken, heb ik trouwens ook heel wat water nodig…
    Zullen we het gewoon houden bij “te is altijd slecht behalve in tevreden” ?
    Enne Zwarte Piet… ‘k ben opgegroeid in een mijn-gemeente en heb er nooit horen kibbelen over wie er nu door de schouw of door de deur kwam… zolang er maar wat in de schoen lag was alles goed🙂

    • Volledig mee eens, Nadine. Al moet ik toegeven dat in mijn keuze om (nog) niet volledig vegetarisch te leven ook voor een deel gemakzucht meespeelt. En daarover ben ik vaak niet te-vreden met mezelf. Maar dat zegt meteen ook iets over waar ik moet beginnen de wereld te verbeteren…

      • Tja Koen… af en toe eens een lekker stukje vlees kan smaken, zeker als je weet waar het vlees vandaan komt. Maar ik heb (gelukkig) vegetariërs in mijn gezin die er niet fanatiek overdoen als wij wel vlees eten zolang er maar voldoende (soorten) groenten op tafel komen. En ja… dat is ietsje meer werk… al die groenten kuisen😉

  5. Ik heb omdat het laat is enkel maar Sesamstraat gekeken. Inderdaad: Gerda is geen Zwarte Piet. Gerda is Gerda, dat lijkt me nogal wiedes. ‘Kaukasiërs’ is trouwens gewoon word play: het woord bestaat, waarom het eens niet een keer gebruiken? Ik ben het nogal eens met Jan Blommaert dezer dagen. Onder impuls van extreem-rechts is het debat verculturaliseert. Links is daar in zijn tegenreactie erg in mee gegaan en heeft zijn vertrouwde grond (dat van de sociale tegenstellingen) verlaten. Jammer, mijns inziens. Het feit dat Fatma geen appartement te huur vindt, omdat ze Fatma heet, bedroeft me meer dan een symbolendiscussie.

    • Deze Jan Blommaert, neem ik aan? http://www.dewereldmorgen.be/user/54/posts
      Me tot heden onbekend, maar ik las het bovenste artikel en vond dat erg on the mark. Stuur me gerust de links door naar de artikels of opiniestukken die jij bedoelt. En kijk morgen zeker eens naar Pauw & Witteman.

      En uiteraard ben ik het er ook mee eens dat Zwarte Piet slechts een symbooldiscussie is, en dat er veel belangrijkere reële problemen zijn. Maar dat wil niet zeggen dat we niet ook over die symbolen moeten kunnen discussiëren.

  6. Pingback: 11-12-13 | kjcdb

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s